ठगी गर्ने करोडौं, कारबाही स्वरुप लाख जरिवना गरि उन्मुक्ति…

काठमाडौं । खाद्य बस्तु र तेलजन्य बस्तुमा आफुखुशी मुल्य बृद्धि गरि कालाबजारी गर्दै आएको कम्पनीलाई सरकारले सामान्य जरिवना गरेर उन्मुक्ति दिएको छ । लामो समयदेखि तेलको मुल्यबृद्धि गरि उपभोक्ता ठगी गर्दै आएको २ वटा कम्पनीलाई सरकारले सामान्य जरिवना गरेर छोडेको पाईएको छ । तीन महिनायता खाने तेलको मूल्य अस्वाभाविक रुपमा वृद्धि गरि उपभोक्ता ठगी गर्नेमाथी विद्यमान ऐनलाई देखाउदै उन्मुक्ति दिदै आएको छ ।
व्यवसायीले खाने तेलको मुल्य लिटरमै ५० रुपैयाँसम्म बढाएका छन् । दैनिक उपभोग्य वस्तुमा भएको अचाक्लि मूल्यवृद्धिबारे चौतर्फी दबाबपछि वाणिज्य विभागले यसैसाता दुईवटा कम्पनीलाई जरिवना गरेर छाडिदिएको छ । उत्पादन लागतको अनुपातमा बढी मूल्य कायम गरेर भटमास, सनफ्लावर र तोरीको तेल बिक्री गरेको पाइएपछि विभागले बाराको अन्नपूर्ण भेजिटेबल प्रालि र महालक्ष्मी सल्भेन्ट एन्ड रिफाइनरीलाई सोमबार ३÷३ लाख रुपैयाँ जरिवाना गरेर छोडेको छ । भने सो कम्पनीले ३ महिनाको अबधिमा करिव १ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी कमाएको समेत खुलेको छ । यी कम्पनीले अधिकतम् खुद्रा बिक्री मूल्य ३० रुपैयाँसम्म बढाएर लिटरमै ८ देखि १० रुपैयाँसम्म ठगी गरेको पुष्टि भएको छ । विभागले दुवैलाई सामान्य जरिवाना गरेर उन्मुक्ति दिएसंगै सेटिङमा उन्मुक्ति दिएको छ । बजारमा उपभोक्ता ठग्नेलाई सरकारी निकायको फितलो कानुन बनाएर उन्मुक्ति दिएको छ ।
अन्नपूर्ण भेजिटेबल प्रालि नामक उद्योगबाट अमृत ब्राण्डको खाने तेल उत्पादन गर्दै आएको छ । महालक्ष्मी उद्योगले महालक्ष्मी ब्राण्डकै सोयबिन तेल बजार पठाउँछ । अन्नपूर्णले तोरी, सूर्यमूखी र भटमासको तेल नेपाली बजारमा बिक्री गर्न थालेको ४५ वर्षदेखि आफुखुशी मुल्य तोकि उपभोक्ता ठगी गर्दै आएको कम्पनी हुन । दुवै कम्पनीले कच्चा पदार्थ आयात र उत्पादन लागतमा गरेको खर्चभन्दा तेल बिक्री मूल्य ३० रुपैयाँसम्म बढी तोकेको वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागले जनाएको छ । दुवै कम्पनीले भन्सारमा बुझाएको कच्चा पदार्थ आयातको अनुज्ञापत्र, लागत र बिक्री मूल्यको फरकका आधारमा कारबाही गरेको दाबी विभागले जनाएको छ । उद्योगीहरुले कच्चा पदार्थको मूल्य बढ्दा तेलको मूल्य बढाइएको र कच्चा पदार्थको मूल्य घटाएको पाईदैन । ती उपभोक्ता ठगी गर्ने उद्योगीलाई मूल्य तत्काल घटाउन भनेको भन्दै विभागले जनाएको छ । उपभोक्ता संरक्षण ऐन २०७५ को दफा १६ (२) (क) विपरीत खाने तेल बिक्रीवितरण गरेको अन्नपूर्ण र महालक्ष्मीलाई ऐनको दफा ३९ (१) (ख) बमोजिम ३ लाखका दरले जरिवाना गरेको विभागले जनाएको छ ।

वाणिज्य विभागले कारबाही गरेको अन्नपूर्ण भेजिटेबल प्रालि र महालक्ष्मी सल्भेन्ट एन्ड रिफाइनरी ठूलामध्येका तेल उद्योग हुन् । अनुचित व्यापारिक क्रियाकलाप गरेको प्रमाणित भएका उद्योगहरुलाई जरिवाना गरिएपनि अनुचित कार्य के हो भन्ने खुलाइएको छैन । बिभागले कालोबजारी ऐन वा उपभोक्ता संरक्षण ऐन अन्तर्गत महानिर्देशकको अधिकार प्रयोग गरेर थुनामा राखेर जरिवाना गर्नु पर्नेमा त्यो नगरी कम जरिवाना गरेर छोडिनलाई अर्थपूर्ण रुपमा हेरिएको छ । विभागले उपभोक्ता ऐनअनुसार महानिर्देशक समक्ष पेश गरेको भए जेल सजाय हुने कानुन भएपनि कमिशन लिएर त्यसो नगरि जरिवाना गरेर गुपचुप छोडिएको छ । नेपाल उपभोक्ता मञ्चका अध्यक्ष प्रेमलाल मर्हजनका अनुसार विभागको कारबाहीलाई हाँस्यस्पद भएको जनाएका छन् । मञ्चका अध्यक्ष मर्हजनले यो त कालोबजारी गर, हल्का जरिवाना तिर भने जस्तो भयो, कानूनले बजारमा सुधार, प्रतिस्पर्धा र स्वच्छता खोज्छ । तर, यी कुरा उपभोक्ताले नपाएको बताए ।